Achtergrondinformatie over begeleidingsvormen

Acceptance And Commitment Therapy

Acceptance and commitment therapy (ACT – spreek uit als één woord) is een vorm van gedragstherapie die aan het eind van de 20ste eeuw is ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Steven C. Hayes. In ACT wordt mensen geleerd zich te richten op zaken die ze op directe wijze kunnen beïnvloeden, zoals hun eigen gedrag, in plaats van controle proberen te krijgen over ervaringen die niet direct te beïnvloeden zijn, zoals emoties en gedachten. Kern van ACT is de filosofie dat het vechten tegen onvermijdelijke zaken uiteindelijk ten koste gaat van een waardevol leven.

In de behandeling onderzoek je en oefen je met behulp van zes elementen:

  1. Cognitieve defusie: het leren scheiden van cognities (kennis, ideeën of overtuigingen) en gedrag. Je kunt iets anders doen dan je gedachten je ingeven, wat je dus de keuzevrijheid geeft om het ‘advies’ dat je brein je geeft op te volgen, of niet.
  2. Mindfulness: de vaardigheid om oordeelsvrij in het hier-en-nu, je ervaringen te observeren en te ondergaan, zonder actie te ondernemen om ervaringen te vermijden, te controleren of vast te houden
  3. Acceptatie: leren te stoppen met vechten tegen onvermijdelijke zaken in het leven, waaronder ook menselijk leed
  4. Zelf-als-context: het jezelf leren zien in context (samenhang) met je omgeving, je problemen zijn niet wie je bent
  5. Verhelderen van waarden: bepalen wat echt waardevol is in het leven, zoals gezondheid, relaties, vriendschap, ontwikkeling, spiritualiteit, creativiteit enzovoorts
  6. Bereidheid: om je gedrag stap voor stap te veranderen in de richting van de waarden waaraan je jezelf verbonden hebt

Het leren toepassen van deze kernprocessen in je dagelijks leven leidt tot het ultieme doel van ACT: psychologische flexibiliteit.

In de reguliere geestelijke gezondheidszorg wordt veelal gewerkt met cognitieve gedragstherapie (CGT). Het grootste onderscheid tussen ACT en CGT is dat CGT zich richt op symptoomverlichting door verandering van de inhoud van gedachten, terwijl ACT zich richt op het veranderen van de relatie die een cliënt heeft met zijn gedachten, dus het veranderen van de functie van deze gedachten. In mijn ervaring is dit vaak veel succesvoller, daar waar weinig invloed kan worden uitgeoefend op de bron van klachten.

Uit onderzoek is gebleken dat ACT een effectieve behandelmethode is voor diverse psychische en lichamelijke problemen.  Het is onder andere succesvol bij chronische pijn, angst en fobieën, obsessief-compulsieve stoornissen, arbeidsgerelateerde problemen, levensfaseproblematiek/ouderen en verslavingsproblemen.

Mentaliserend bevorderende coaching

Mentaliseren is het vermogen om na te denken over de gedachten, emoties en bedoelingen die je eigen gedrag of het gedrag van anderen bepalen. Zeker ouderen hebben vaak een minder mentaliserende opvoeding gehad. Daardoor kan het op latere leeftijd moeilijk zijn om op jezelf te reflecteren, je in te leven in de gevoelens en het gedrag van anderen en om met afstand naar interacties te kijken. Niet goed mentaliseren kan in eerste instantie nuchter en praktisch lijken, maar zorgt op lange termijn vaak voor problematische patronen en maakt het moeilijk om jezelf te geven wat je nodig hebt.

In de begeleiding ben ik altijd geneigd om aandacht te besteden aan reflectie: begrijp je waarom je doet wat je doet, snap je waarom anderen doen zoals ze doen en kun je analyseren wat er in interactie met anderen gebeurt. Zicht hierop krijgen is in mijn ervaring een essentieel en bijna noodzakelijk onderdeel bij veranderingsprocessen.

Motiverende Gespreksvoering

Motiverende gespreksvoering is in de kern bedoeld om de intrinsieke motivatie van iemand te ontdekken. Van oorsprong wordt het veelal gebruikt bij verandering van leefstijl en verslavingsproblematiek. Door de grondleggers Miller en Rollnick wordt het gedefinieerd als een op samenwerking gerichte gespreksstijl die iemands eigen motivatie en bereidheid tot verandering versterkt (2014, Miller/Rollnick).

Een moeilijk onderdeel van verandering is dat het meestal tweestrijd oplevert: mensen ervaren voordelen van verandering maar vaak zeker ook nadelen. Als hulpverlener neem je een onderzoekende, oordeelloze houding aan zodat iemand zelf zicht krijgt op zijn of haar ambivalentie en uiteindelijk op basis van eigen argumenten en op eigen tempo concrete gedragsverandering inzet. Kijk voor meer informatie op www.motiverende-gespreksvoering-nederland.nl

Deze gesprekshouding staat erg dicht bij de rol die ik van nature geneigd ben aan te nemen. Ik ben ervan overtuigd dat het mensen enorm vooruit kan helpen.

Narratieve Therapie

Narratieve therapie is een vorm van gesprekstherapie. Deze therapie gaat ervan uit dat ieder mens gedurende zijn of haar leven een verzameling van ideeën, gedachten en gevoelens over zichzelf ontwikkelt. De manier waarop mensen hun verhaal vertellen bepaalt voor een groot deel hoe ze in het leven staan. Als de rode draad in dit verhaal als negatief ervaren wordt kan dit mensen beperken en voor problemen zorgen. De therapeut helpt om de andere verhalen die in de verdrukking zijn gekomen te gaan zien. Er wordt ruimte gecreëerd voor moeilijke en pijnlijke gevoelens en ervaringen. Verder word je gestimuleerd in het nadenken en praten over wat je belangrijk en kostbaar in je leven vindt, waar je op hoopt en naartoe zou willen leven. Hierdoor krijg je een beeld van je identiteit en ontstaat er ruimte voor nieuwe stappen in je leven.

Ik ervaar narratieve therapie als een inspirerende en respectvolle therapievorm. Het geeft mensen de mogelijkheid om hún verhaal te maken, in tegenstelling tot veel therapieën, waar het verhaal van de therapie of therapeut de leidraad vormt. Zeker wanneer je al een hele geschiedenis achter de rug hebt en vastomlijnde ideeën hebt over wie je bent kan deze therapie voor mooie verrassingen zorgen.

Momenteel volg ik de opleiding tot Narratief Therapeut.